Neuroakustyczny trening mózgu SAS w spektrum autyzmu (ASD)

Spektrum Autyzmu (ASD) to zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa na sposób, w jaki dziecko przetwarza bodźce, komunikuje się i wchodzi w interakcje ze światem. Dla wielu rodziców dzieci w spektrum autyzmu kluczowym pytaniem jest: jak wspierać rozwój dziecka? Neuroakustyczny Trening Mózgu SAS oferuje spersonalizowane podejście, koncentrujące się na wzmocnieniu podstawowych funkcji neurosensorycznych.

Jak działa mózg dziecka w spektrum autyzmu?

Trudności doświadczane przez osoby w spektrum autyzmu są ściśle powiązane z podstawowymi procesami przetwarzania w układzie nerwowym. Główne wyzwania neurologiczne w ASD obejmują:

Niedostateczną łączność międzypółkulową. U osób z autyzmem obserwuje się niedostateczne połączenie między dwiema półkulami mózgu.
Nieprawidłową lateralizację języka. Mowa i funkcje językowe mogą być przetwarzane w prawej półkuli mózgu, zamiast w wyspecjalizowanych ośrodkach lewej półkuli, takich jak ośrodki Wernickego i Broca.
Zaburzenia przetwarzania sensorycznego. ASD charakteryzuje się problemami z filtrowaniem i separowaniem bodźców oraz przeciążeniem sensorycznym. Dzieci w spektrum autyzmu mogą mieć trudności z przetwarzaniem słuchowym.
Anomalie fal mózgowych. U dzieci z autyzmem często obserwuje się anomalie fal mózgowych czyli nietypowy wzorzec aktywności elektrycznej mózgu widoczny w badaniu EEG.

Te wyzwania neurologiczne przyczyniają się do typowych objawów dla osób w spektrum autyzmu, takich jak ograniczone umiejętności społeczne, powtarzające się lub niepokojące zachowania oraz problemy z mową i językiem.

ASD: jak Trening SAS pomaga w lepszym funkcjonowaniu?

Trening SAS jest metodą, która wykorzystuje specjalnie przetworzone dźwięki (muzykę i mowę) odbierane za pomocą słuchawek. Trening ma na celu poprawę funkcjonowania neurologicznego poprzez zmianę przetwarzania sensorycznego.

Dla dzieci w spektrum autyzmu (ASD) dedykowane są Treningi SAS-Boost, które mogą być stosowane już od 3. roku życia.

Kluczowe techniki wspierające w ASD:

Ruch Międzypółkulowy tzw. „krzyżowanie”: Nieregularny ruch dźwięku między prawym a lewym uchem wywołuje międzypółkulowy transfer informacji, tworząc połączenia neuronowe. Ten mechanizm ma kluczowe znaczenie w usprawnianiu filtrowania sensorycznego i koordynacji półkulowej. Liczba przejść linii środkowej może sięgać od 1000 do 10 000 na godzinę.
Stymulacja Uni-Hemisferyczna: W celu aktywacji ośrodków języka i mowy w lewej półkuli mózgu, stosuje się Uni-Hemisferyczną stymulację mowy poprzez odpowiednio dobraną muzykę i mowę. Jest to niezbędne, gdy przetwarzanie mowy odbywa się nieprawidłowo w prawej półkuli.
Wydłużenie ekspozycji mowy: Programy językowe wykorzystują spowolnioną mowę, aby dać mózgowi dodatkowy czas na dokładne przetwarzanie słuchowe.
Trening z własnym głosem w tle: W programach SAS-Boost istnieje możliwość wykorzystania nagrania własnego głosu dziecka w celu stymulowania rozwoju mowy.

Efekty po Treningu SAS w spektrum autyzmu

Metoda SAS opiera się na neuroplastyczności mózgu, czyli na jego zdolności do zmiany i tworzenia nowych nawyków przetwarzania. Udział w treningu jest prosty i bezpieczny, nie wymaga skupienia uwagi ani ćwiczeń fizycznych. Programy SAS są w pełni spersonalizowane i dostosowane do indywidualnych potrzeb osoby słuchającej.

Kluczowe obszary poprawy w kontekście ASD:

Przetwarzanie sensoryczne: Poprawa zdolności do separowania i filtrowania bodźców oraz zmniejszenie przeciążenia sensorycznego.
Mowa i język: Aktywacja ośrodków języka w lewej półkuli, co prowadzi do rozwoju mowy i lepszej ekspresji słownej.
Zachowanie: Zmniejszenie stresu i niepokoju, co prowadzi do likwidacji potrzeby „zachowań zastępczych” (powtarzających się).
Umiejętności społeczne: Wzmacnianie umiejętności rozpoznawania twarzy oraz świadomości różnorodności i oczekiwań innych osób.
Równowaga emocjonalna: Poprawa samopoczucia emocjonalnego, pewności siebie i poczucia własnej wartości.

Badania nad skutecznością SAS u dzieci z ASD

Skuteczność metody SAS jest monitorowana badaniami na małych grupach kontrolnych. Centrum SAS współpracuje z uczelniami takimi jak Radboud Uniwersytet w Nijmegen (Holandia) czy Hacettepe Uniwersytet w Ankarze (Turcja).

Badanie pilotażowe: Uniwersytet w Ankarze (Turcja) – listopad–grudzień 2012

Miejsce: uczelnia w Ankarze, Wydział Terapii Zajęciowej (Occupational Therapy Department).
Uczestnicy: dzieci z rozpoznaniem ASD, 4–15 lat; dwie losowo wybrane grupy, łącznie 22 dzieci ukończyło program.

Porównanie:

grupa 1: tylko Terapia integracji sensorycznej (SI)
grupa 2: Terapia integracji sensorycznej + Trening SAS
Protokół SAS: 1 godz./dzień, 5 dni/tydz., 4 tygodnie = łącznie 20 godzin.
Wyniki (opisane jako feedback): w grupie SI+SAS zgłaszano istotny spadek lęku oraz zmniejszenie nadwrażliwości wzrokowej, słuchowej i dotykowej w porównaniu do grupy tylko SI.

2. Doniesienie konferencyjne: Turcja – wrzesień 2024 (IAMM, Berlin)

Forma: abstract zaprezentowany na konferencji IAMM (Berlin), autorzy: Şükrü Torun i Gamze Sertbas.
Uczestnicy: 8 dzieci z ASD, 3–5 lat.
Protokół SAS: 30 minut dziennie przez 21 dni.
Wyniki (przed–po): po treningu odnotowano poprawę w obszarach: samoocena, poczucie własnej skuteczności, samokontrola (u wszystkich dzieci, względem okresu przed treningiem).

3. Projekt szkolny: szkoła średnia specjalna (Wielka Brytania) – 2010–2012

Miejsce: szkoła średnia dla uczniów ze SPE (~150 uczniów, 11–19 lat).
Uczestnicy: 16 uczniów; grupa słuchająca: 8 uczniów z ADHD lub autyzmem; grupa kontrolna: 8 uczniów (bez treningu na tym etapie).
Protokół: standardowe programy SAS 60 min, 5 dni/tydz., łącznie 16 godzin.
Wyniki: szkoła raportowała pozytywne zmiany w wynikach szkolnych, zachowaniu i dobrostanie emocjonalnym w grupie słuchającej vs kontrolnej; efekt był na tyle „praktycznie istotny”, że zdecydowano o kontynuacji programu.

Po jakim czasie są efekty SAS przy spektrum autyzmu?

Zazwyczaj potrzeba czasu na utrwalenie zmian w przetwarzaniu sensorycznym po zakończonym treningu. Zmiany w mowie, zachowaniu lub równowadze emocjonalnej często można dostrzec w ciągu trzech miesięcy od ukończenia Treningu SAS. Zdarza się jednak, że następują one już w trakcie słuchania.

Neuroakustyczny Trening Mózgu SAS nie jest lekarstwem ani interwencją medyczną, ale ściśle zaplanowanym treningiem mózgu.